Cách cải tạo đất bạc màu đơn giản, hiệu quả

22/12/2023 Lượt xem: 2407

Đất là nhân tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng cây trồng, nhưng thực tế nhiều nơi hiện nay xảy ra tình trạng đất bạc màu. Điều này gây tác động xấu đến sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng, khiến năng suất mùa vụ thấp. Vì vậy, áp dụng các biện cải tạo đất bạc màu càng sớm càng tốt rất quan trọng. Cùng Khang Nông tìm hiểu những cách cải tạo đất đơn giản mà hiệu quả.

1/ Vì sao cần cải tạo đất bạc màu?

Những loại đất đã bị mất đi tính chất vốn có ban đầu gọi là đất bạc màu. Đây là tình trạng đất bị thiếu mùn hữu cơ, kết cấu kém, chai cứng, nghèo dinh dưỡng và khả năng giữ ẩm thấp, không có sinh vật sống phát triển,… Do đó, những nhược điểm của đất bạc màu rất gây hại cho cây trồng, giảm năng suất và chất lượng mùa vụ canh tác. Việc tìm ra cách cải tạo đất nghèo dinh dưỡng, đất bạc màu vô cùng cấp bách.

Có tất nhiều nguyên nhân gây ra hiện tượng đất bạc màu, nhưng phổ biến và đặc biệt thường là do:

  • Trồng độc canh;
  • Lạm dụng phân hóa học và thuốc bảo vệ thực vật;
  • Chặt  phá rừng, đốt rừng làm rẫy;
  • Rác thải sinh hoạt quá tải khiến đất nhiễm độc kim loại nặng;
  • Xói mòn, đất nhiễm phèn, mặn, chua,…

Chính vì những ảnh hưởng xấu đến năng suất cây trồng dẫn đến hiệu quả kinh tế sụt giảm, người dân cần phải có biện pháp cải tạo đất bạc màu kịp thời. Cải tạo đất bạc màu để khai thác tiềm năng của đất, tăng hiệu suất sản xuất lương thực, thực phẩm,… phục vụ đời sống con người.

2/ Biện pháp cải tạo đất bạc màu bằng làm đất (cày xới)

Làm đất (cày xới) là một trong những biện pháp cải tạo đất bạc màu đơn giản mà hiệu quả. Do đặc điểm khô cứng, bà con nông dân nên hạn chế cày xới vào thời kỳ khô hạn để tránh làm đất mất nước. Thay vào đó, bà con nông dân nên kết hợp cày xới khi dọn cỏ, tưới nước, bón phân.

Những mảnh đất bạc màu được trồng lúa thì không nên xếp ải để tránh làm đất mất nước, chai cứng, vi sinh vật còn sót lại trong đất không bị chết. Nếu trồng hoa màu thì phải lên luống cao, đồng thời tưới nước theo rãnh để cải tạo đất bạc màu.

 

3/ Cải tạo đất bạc màu bằng che phủ đất

Đất không được che phủ sẽ chịu tác động trực tiếp của ánh nắng mặt trời. Mưa gió lâu ngày, đất sạch sẽ trở nên khô cằn, chai cứng, mất dinh dưỡng, kìm chế sự phát triển của vi sinh vật trong đất. Cách cải tạo đất nghèo dinh dưỡng bằng biện pháp che phủ đất là biện pháp cải tạo đất khá phù hợp để giúp đất bạc màu tăng khả năng giữ ẩm, hạn chế cỏ dại, đất tơi xốp, thoáng khí hơn. Hiện nay, người dân thường áp dụng độc lập hoặc song song 2 cách cải tạo đất bạc màu bằng che phủ như sau:

Che phủ bằng vật liệu hữu cơ

Biện pháp cải tạo đất bằng che phủ với vật liệu hữu cơ rất đơn giản và tiện lợi, người dân sẽ tận dụng các nguồn vật chất hữu cơ sẵn có như rơm rạ, cỏ khô, cành lá khô, thân chuối, thân ngô đậu, thân chuối, bèo lục bình,… để che phủ lớp đất mặt. Những vật liệu hữu cơ này sau khi phân hủy sẽ giúp đất tơi xốp, giàu mùn, giàu dinh dưỡng cung cấp cho cây.

 

Che phủ bằng thảm thực vật xanh

Cải tạo đất bạc màu bằng che phủ đất bằng thảm thực vật xanh có tác dụng cải tạo nền đất bạc màu hiệu quả nhờ bộ rễ của cây cỏ giúp phá đi lớp đất khô cứng, giữ nước tốt. Từ đó, chất dinh dưỡng sẽ không bị rửa trôi, độ pH của đất được cân bằng, hệ vi sinh vật sinh trưởng tốt.

Những loại cây được trồng để che phủ thường là các cây bụi thấp như đậu đen, đậu xanh, muồng vàng,.. hay các loại cỏ dại như xuyến chi, lạc dại,… Khi che phủ bằng thảm thực vật xanh, cắt tỉa cũng có thể tạo ra nguồn vật liệu hữu cơ tự nhiên giúp đất bạc màu trở nên màu mỡ, tơi xốp hơn.

4/ Cải tạo đất bạc màu bằng phương pháp thuỷ lợi

Công tác thủy lợi được coi là biện pháp quan trọng hàng đầu trong việc cải tạo đất bạc màu. Xây dựng hệ thống kênh mương để tưới tiêu giúp đất được cải thiện, tăng độ ẩm, độ phì nhiêu. Từ đó, cây trồng sinh trưởng và phát triển tốt hơn, tạo ra năng suất cao cho mùa vụ.

5/ Biện pháp hữu cơ và bổ sung dinh dưỡng, VSV

Biện pháp hữu cơ

Biện pháp hữu cơ thường được áp dụng để bổ sung dinh dưỡng, các chất cần thiết bị mất đi giúp cải tạo và tăng độ phì nhiêu cho đất trồng. Nguồn hữu cơ có tác dụng giúp đất bạc màu trở nên tơi xốp, thoáng khí, giữ ẩm tốt và bớt khô cứng. Một số nguồn hữu cơ cho đất như:

  • Các loại phân hữu cơ giúp cải tạo đất cực tốt như phân trùn quế, phân chuồng (phân bò, trâu), phân ủ từ rác nhà bếp,…

  • Các loại vật chất hữu cơ nên bổ sung như phân xanh (dã quỳ, cỏ lào, bèo hoa dâu, lục bình,…) xác bã thực vật (rơm rạ, cỏ khô, lá khô, vỏ hạt, thân ngô đậu,..).
  • Phân hữu cơ vi sinh được sản xuất từ các loại chất thải nông nghiệp như rơm, rạ, mùn trấu, rác sinh hoạt, than bùn…

Trong số đó, phân trùn quế hiện được nhà nông đánh giá cao với những ưu điểm như lành tính, sạch mầm bệnh, chứa trùn quế cải tạo đất và hệ VSV có lợi dồi dào cùng hàm lượng cao Acid Humic.

Bổ sung dinh dưỡng, vi sinh vật có lợi

Đất trồng không có hệ vi sinh vật sống thì được coi là một nền đất chết, không khỏe mạnh. Hệ vi sinh vật trong đất đóng vai trò quan trọng giúp phân hủy các chất hữu cơ, chuyển hóa dinh dưỡng, cố định nitơ, tránh tác nhân nấm bệnh để bảo vệ cây trồng. Việc lạm dụng hóa chất diệt cỏ, thuốc bảo vệ thực vật đã tiêu diệt các vi sinh vật có lợi khiến đất bạc màu.

Vì thế, để tái tạo đất bạc màu, người dân cần hạn chế tối đa, thậm chí là ngừng sử dụng thuốc diệt cỏ, thuốc bảo vệ thực vật độc hại. Đồng thời, tăng cường bổ sung các chủng vi sinh vật có lợi như nấm Trichoderma, Chaetomium, Rhodopseudomonas, Saccharomyces cerevisiae, Bacillus, Actinomycetes,…

Những chủng vi sinh vật này giúp tiêu diệt sạch các tác nhân gây thối rễ như Phytophthora, Fusarium và các chủng nấm gây bệnh khác. Đồng thời giúp cải thiện kết cấu đất, kích thích hệ rễ cây trồng phát triển, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng, từ đó cho năng suất và chất lượng cao hơn.

6/ Cải tạo đất bạc màu bằng cách bón vôi

Cải tạo đất bạc màu bằng cách bón vôi cũng đem lại hiệu quả tốt. Vôi bột có khả năng tăng độ mùn cho đất, cân bằng pH giảm độ chua và tiêu diệt các mầm bệnh hại cho cây trồng. Nhờ tính chất đất được cải thiện có lợi với cây trồng, nên chúng sinh trưởng mạnh mẽ tạo ra hiệu suất thu hoạch lớn.

 

7/ Biện pháp canh tác cây trồng cải tạo đất bạc màu

Biện pháp cải tạo đất bạc màu được sử dụng phổ biến là canh tác cây trồng bằng cách đa dạng hoá cây trồng, luân canh, xen canh, tăng vụ,… Thông thường, người dân sẽ tiến hành trồng luân canh hoặc xen canh một số loại cây như đậu tương, đậu trạch, đậu lạc, đậu xanh,… với cây trồng chính trên mảnh đất bạc màu để cố định đạm, tăng độ phì nhiêu cho đất.

2 công thức canh tác cây trồng có thể áp dụng với cách cải tạo đất nghèo dinh dưỡng, đất bạc màu này phổ biến nhất là:

  • Công thức 2 vụ: gồm 1 vụ lúa và 1 vụ rau màu như ngô khoai, lạc, đậu đỗ xen với rau.
  • Công thức 3 vụ: gồm 1 vụ lúa, 1 vụ rau màu hè thu và 1 vụ rau đông xuân.

Ngoài ra, người dân còn trồng các loại cây phân xanh là những cây thuộc họ đậu như đậu phộng, các loại đậu ăn quả, cỏ lạc dại, đỗ tương, đỗ đen,… Cây phân xanh có khả năng cố định nitơ trong không khí thông qua việc cộng sinh với vi khuẩn nốt rễ giúp giảm chi phí phân bón và hạn chế ô nhiễm môi trường.

 

Sau khi thu hoạch, người dân có thể cắt phần thân phía trên đem ủ đống lớn, tưới ẩm rồi đậy kín để phân giải. Phần gốc, rễ chứa nhiều vi sinh vật cố định đạm, nên được bỏ luôn tại ruộng và cày xới lên giúp tiết kiệm phân bón cho vụ mùa sau.

Có thể thấy công tác cải tạo đất bạc màu là việc quan trọng cấp thiết cần được tiến hành kịp thời để đảm bảo năng suất và chất lượng cây trồng. Trên đây, Khang Nông đã tổng hợp những biện pháp cải tạo đất bạc màu đơn giản nhưng hiệu quả cao giúp các bà con nông dân dễ dàng thực hiện.

Tags:

Bài viết khác

Lựa chọn công thức NPK theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây trồng

Mỗi loại cây trồng ở mỗi giai đoạn sinh trưởng sẽ có nhu cầu dinh dưỡng về đạm, lân và kali khác nhau. Hôm nay mời Quý bà con nông dân và các bạn cùng Khang Nông tìm hiểu về công thức NPK phù hợp cho từng giai đoạn của cây trồng nhé!

KỸ THUẬT TRỒNG NA THÁI CHO NĂNG SUẤT CAO

Là một loại cây ăn quả có nguồn gốc Thái Lan nhưng để trồng được tại Việt Nam là không hề khó bởi sự tương thích về khó hậu và thổ nhưỡng. Vậy kỹ thuật trồng và chăm sóc na Thái như thế nào để đạt được năng suất cao nhất? Hãy theo dõi bài viết dưới đây nhé!

Mùa Mưa Nên Sử Dụng Phân Bón Gì?

Trong mùa mưa, cây trồng thường có nhu cầu cao về dưỡng chất để phát triển mạnh mẽ và chống chọi với các điều kiện ẩm ướt. Dưới đây là một số gợi ý khi mùa mưa đến sử dụng phân bón gì?

Cách trồng dưa lê hoàng kim ngon, ngọt

Dưa Hoàng kim (hay dưa lê Hoàng kim, dưa Hoàng kim hậu) là một trong những dòng dưa thơm được yêu thích hiện nay. Bởi mùi vị ngọt thanh, thịt giòn, mọng nước và có mùi thơm đặc trưng của dưa lê. Giống dưa này phù hợp với khí hậu Việt Nam, thời gian sinh trưởng và cho thu hoạch ngắn.

Kỹ thuật trồng dưa leo cho năng suất cao

Dưa leo là loại cây dễ trồng, đã và đang trở thành cây trồng chủ lực ở các địa phương giúp người nông dân có thu nhập ổn định. Để tiếp tục giúp bà con ở nhiều vùng miền mở rộng quy mô canh tác, cho năng suất cao, Đặng Gia Trang sẽ cung cấp cho bà con kỹ thuật trồng dưa leo chi tiết cho mùa màng bội thu qua bài viết dưới đây.

Hướng dẫn làm tăng độ ngọt cho ổi trước mùa thu hoạch

Độ ngọt chính là yếu tố quan trọng để có thể đánh giá về chất lượng ổi thương phẩm nói riêng và các loại hoa quả, trái cây nói chung. Nếu như bạn là người trồng ổi và đang tìm kiếm các cách làm tăng độ ngọt cho quả ổi trước khi thu hoạch thì hãy tham khảo ngay những gợi ý trong bài viết dưới đây nhé! Chắc chắn những phương pháp này sẽ giúp bà con gia tăng chất lượng và sản lượng ổi cho một vụ mùa bội thu.

An toàn

Hiệu quả

Tăng Năng suất

Top